CƠ CHẾ SINH LÝ TỰ BẢO VỆ CỦA SỤN KHỚP

Các xương cọ xát vào nhau trong quá trình hoạt động và dễ gây tổn thương. Sụn khớp bao bọc hai đầu của xương giúp giảm chấn động và sự cọ xát giữa 2 đầu xương.

1. Cơ chế sinh lý tự bảo vệ của sụn khớp

Sụn khớp có cấu tạo mềm và có tính đàn hồi và linh hoạt hơn nhiều so với xương. Đồng thời cơ chế tự bảo vệ của sụn khớp có ý nghĩa rất lớn đối với các hoạt động của cơ thể. Sụn khớp thường xuyên phải chịu áp lực từ các hoạt động của cơ thể, đặc biệt khi lao động nặng hoặc sai tư thế. Khi đó, các cơ chế tự bảo vệ của sụn khớp sẽ dần diễn ra, kèm theo nguy cơ gây thoái hoá khớp do:

  • Các tế bào sụn khớp khi bị quá tải áp lực sẽ tự động giải phóng ra các enzyme và tự phá hủy những chất căn bản của sụn khớp.
  • Các sợi collagen bên trong sụn khớp lâu dần sẽ bị đứt gãy hoặc tạo ra các cấu trúc sắp xếp lộn xộn. Hậu quả là sự dẻo dai, đàn hồi dần suy giảm và thoái hóa.
  • Sụn khớp trong quá trình bị bào mòn sẽ hình thành các mảnh vỡ nhỏ. Các mảnh này sẽ nằm lại bên trong dịch khớp. Tuy nhiên lúc này cơ thể sẽ xem chúng như những vật thể lạ và kích hoạt phản ứng viêm xảy ra. Quá trình viêm sẽ vô tình làm tăng sự phá hủy sụn khớp và các cấu trúc khác xung quanh gây ra tình trạng viêm đau các khớp

Đây được xem là cơ chế sinh lý tự bảo vệ của sụn khớp. Nếu những tình trạng này diễn ra thường xuyên sẽ gây ra thoái hoá sụn khớp. Người bệnh có nguy cơ cao mắc: đau xương, viêm khớp, thoái hoá xương khớp,…

Hình sụn khớp bình thường và sụn khớp bị thoái hoá
Hình sụn khớp bình thường và sụn khớp bị thoái hoá

2. Nguyên nhân khiến sụn khớp mất dần sự tự bảo vệ

Điểm đặc biệt của sụn khớp là đến tuổi trưởng thành thì các tế bào sụn khớp không còn khả năng sinh sinh sản và tái tạo nữa. Do đó sự thoái hoá sụn khớp rất khó hồi phục, nguyên nhân do:

  • Xương khớp bị thoái hóa theo thời gian và tuổi tác khiến sụn khớp bị suy giảm
  • Những yếu tố khác như môi trường sống, lối sống, chấn thương tại một vị trí khớp hay những chấn thương nhỏ lập đi lập lại nhiều lần cũng sẽ khiến cho sụn khớp bị hư tổn.
  • Mang vác các vật quá nặng sai tư thế, ngồi không đúng tư thế trong lúc làm việc, học tập, hoặc cân nặng tăng quá nhiều cũng sẽ tạo nên những áp lực lớn lên các khớp xương. Điều này làm cho cấu trúc của các sợi collagen trong sụn khớp dễ bị tổn thương hoặc đứt gãy, khiến cho sụn bắt đầu suy yếu, bị phá vỡ, bào mòn và hư tổn.
  • Mắc các bệnh liên quan đến xương khớp làm ảnh hưởng tới sụn khớp như: gãy xương, viêm xương khớp,…

3. Phòng ngừa thoái hoá sụn khớp

Mặc dù có vai trò quan trọng như vậy nhưng sụn lại không chứa mạch máu hay dây thần kinh nên không được máu nuôi trực tiếp, chỉ tiếp nhận dinh dưỡng thẩm thấu nhờ tổ chức xương dưới sụn, màng hoạt dịch, dịch khớp. Do vậy, sụn khớp rất dễ bị thoái hóa âm thầm theo thời gian mà không có dấu hiệu nào. Bởi vậy cần chăm sóc sụn khớp từ sớm để phòng thoái hoá khớp/

Thực hiện chăm sóc sụn khớp từ sớm giảm mối lo về xương khớp và làm chậm quá trình lão hóa xương khớp tự nhiên của cơ thể. Đồng thời tăng cường sức khoẻ cho hệ cơ xương bằng những cách sau:

  • Tập thể dục đều đặn hàng ngày: vừa nâng cao sức đề kháng, vừa rèn luyện xương khớp dẻo dai
  • Tránh thừa cân, béo phì: khi cơ thể quá nặng gây áp lực lên hệ xương cơ nhiều. Vì vậy hãy giảm cân nếu được.
  • Không ăn đồ dầu mỡ, nhiều đường: điều này sẽ làm thúc đẩy nhanh quá trình lão hoá của cơ thể nói chung và sụn khớp nói riêng. Thay vào đó hãy ăn nhiều rau xanh, trái cây để bổ sung vitamin và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể ngăn ngừa tình trạng lão hoá sớm. 
  • Tránh những thói quen xấu làm ảnh hưởng đến sụn khớp như: ngồi xổm, mang vác quá nặng, thực hiện các động tác quá đột ngột, ngồi lâu một tư thế trong thời gian dài.
  • Bổ sung thêm Collagen để giúp nuôi dưỡng sụn khớp của bạn: có thể bổ sung từ các thực phẩm giàu collagen (bì lợn, lòng trắng trứng, nước hầm xương,…) hoặc các viên uống bổ sung hàng ngày. 
  • Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường liên quan đến xương khớp cần đi thăm khám ngay để phát hiện kịp thời
Hình ăn uống khoa học giảm nguy cơ thoái hoá sụn khớp
Hình ăn uống khoa học giảm nguy cơ thoái hoá sụn khớp

Ngày nay việc thoái hoá sụn khớp không còn xa lạ, đặc biệt là những người ở độ tuổi trung niên. Sụn khớp là cơ quan thường xuyên phải chịu áp lực từ các hoạt động của cơ thể, nhưng lại không được quan tâm đúng cách.  Việc hiểu rõ cơ chế sinh lý tự bảo vệ của sụn khớp sẽ góp phần đáng kể vào quá trình phòng tránh thoái hoá sụn khớp và đảm bảo hệ thống cơ – xương – khớp hoạt động nhịp nhàng. 

Nếu có bất cứ thắc mắc nào liên quan đến sức khỏe xương khớp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi theo số 0944402095 để được tư vấn miễn phí.

Một số bài viết khác:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *